Online veiligheid thuis is tegenwoordig net zo belangrijk als je voordeur op slot doen. Je bank, je foto’s, je e-mail, je berichten, je slimme apparaten en zelfs je camera’s lopen via internet. En juist thuis zijn we vaak het minst streng: hetzelfde wachtwoord op meerdere accounts, wifi delen met bezoekers, updates uitstellen, apparaten van kinderen zonder schermcode, en een router die al 8 jaar niet is geüpdatet.
Het goede nieuws: je hoeft geen IT’er te zijn om je online veiligheid flink te verbeteren. Met een paar slimme basisstappen (MFA, wachtwoordmanager, updates en wifi op orde) maak je het cybercriminelen al veel moeilijker.
In dit artikel krijg je een complete online veiligheid checklist voor thuis:
- accounts (wachtwoorden, MFA, herstelopties),
- wifi/router,
- apparaten (telefoon, laptop, tablet),
- smart home/IoT,
- back-ups,
- en wat je doet als je vermoedt dat je gehackt bent.
Alles in normale taal, zonder externe links, en direct toepasbaar. Lees ook: Alles over veiligheid, cyberbeveiliging thuis, phishing herkennen, digitale veiligheid.
Wat is online veiligheid?
Online veiligheid betekent: je digitale leven beschermen tegen misbruik, fraude en verlies. Het gaat om drie dingen:
- Beschermen tegen toegang (accountovername)
- Beschermen van je data (diefstal/lek)
- Beschermen van je beschikbaarheid (ransomware, kapotte apparaten)
Thuis draait het meestal om:
- e-mail en berichten (de “hoofdsleutel”)
- bankieren en betalen
- foto’s en documenten
- wifi/router
- smartphones en laptops
- slimme apparaten (camera, deurbel, babyfoon) (cyberbeveiliging thuis)
De grootste online risico’s thuis (herkenbaar)
Phishing en WhatsApp-oplichting
De klassiekers:
- “pakket vastgehouden”
- “bankaccount geblokkeerd”
- “mam/pap dit is mijn nieuwe nummer”
- nep betaalverzoeken
Phishing is vooral psychologisch: urgentie + vertrouwen. (phishing herkennen)
Wachtwoordhergebruik
Als je wachtwoord in een datalek verschijnt en je hergebruikt het, kunnen aanvallers meerdere accounts overnemen.
Geen MFA (multi-factor)
Zonder MFA is een gelekt wachtwoord vaak voldoende. (digitale veiligheid)
Verouderde router en apparaten
Updates dichten gaten. Vooral routers worden vergeten.
Smart home apparaten met zwakke instellingen
Veel IoT is “plug and play”, maar niet altijd “secure by default”. (cyberbeveiliging thuis)
Geen back-up van foto’s en documenten
Dit doet pas pijn als je telefoon kapot is, gestolen wordt, of je laptop besmet raakt. (digitale veiligheid)
De 80/20: als je maar 30 minuten hebt
Wil je de grootste sprong in online veiligheid? Doe dit:
- MFA aan op je e-mail (prioriteit #1)
- Wachtwoordmanager installeren + nieuw uniek wachtwoord voor e-mail
- Router admin-wachtwoord wijzigen + wifi-wachtwoord checken
- Updates automatisch aan op telefoon en laptop
- Back-up aanzetten voor foto’s (cloud of externe schijf)
Met deze vijf stappen ben je al veel veiliger dan de meeste huishoudens.
Online veiligheid checklist: Accounts (belangrijkste deel)
Je accounts zijn vaak de ingang. Begin met e-mail, bank en cloud.
1) E-mail (de hoofdsleutel)
Als iemand je e-mail heeft, kan die vaak wachtwoorden resetten van andere accounts. Daarom:
- MFA ingeschakeld op je e-mailaccount
- Uniek, lang wachtwoord (via wachtwoordmanager)
- Recovery e-mail en telefoonnummer kloppen
- Je controleert “ingelogde apparaten” en logt onbekenden uit
- Je checkt mailboxregels / doorsturen (verdacht bij accountovername)
2) Bankieren en betalen
- MFA/2-staps verificatie aan
- App beveiligd met pincode/biometrie
- Transactiemeldingen aan (push)
- Nooit codes delen via telefoon of chat (phishing herkennen)
3) Cloudopslag (foto’s en documenten)
- MFA aan
- Deel-links niet “openbaar” laten staan
- Belangrijke mappen alleen voor jou/gezinsleden die het nodig hebben
- Regelmatige check van gedeelde links
4) Social media en berichtenapps
- MFA aan waar mogelijk
- Controleer “actieve sessies”
- Herstelopties kloppen
- Let op WhatsApp “nieuw nummer”-fraude (phishing herkennen)
5) Wachtwoordmanager (sterke basis)
- Wachtwoordmanager geïnstalleerd
- Sterk hoofdwachtwoord
- MFA aan op de kluis (als beschikbaar)
- Unieke wachtwoorden voor top 10 accounts
- Geen wachtwoorden meer in notities of op papier in zicht
Tip: Begin met je top 10 accounts (e-mail, bank, cloud, webshopaccounts waar betaalgegevens staan).
Online veiligheid checklist: Wifi & router (digitale voordeur)
De router is de poort naar je netwerk. Veel routers draaien jaren zonder updates.
1) Router beheer beveiligen
- Admin-wachtwoord router gewijzigd (uniek)
- Router firmware up-to-date
- Remote beheer uit (tenzij je weet wat je doet)
- WPS uit (als optie)
- Router staat fysiek veilig (niet “open” op publieke plek)
2) Wifi-instellingen
- WPA2 of WPA3 ingeschakeld
- Sterk wifi-wachtwoord (niet dezelfde als andere accounts)
- Gastnetwerk aan voor bezoek
- IoT/smart home bij voorkeur op gastnetwerk of apart netwerk (cyberbeveiliging thuis)
3) Netwerkhygiëne
- Je weet welke apparaten verbonden zijn (lijst in router)
- Onbekende apparaten verwijderd/geblokkeerd
- Wifi-wachtwoord gewijzigd als je veel gedeeld hebt
Online veiligheid checklist: Apparaten (telefoon, laptop, tablet)
Je apparaat is de plek waar alles samenkomt: bank, mail, foto’s, werk.
1) Updates en basisbeveiliging
- Automatische updates aan (OS + apps)
- Browser up-to-date
- Alleen apps uit betrouwbare appstores
- Geen “gratis cleaners” of dubieuze tools installeren
2) Schermvergrendeling
- Sterke pincode of biometrie
- Automatische vergrendeling (1–3 min)
- “Toon inhoud van notificaties” op lockscreen beperkt (zeker bank/2FA)
3) App-permissies opschonen
- Locatie alleen “tijdens gebruik” waar mogelijk
- Camera/microfoon alleen waar nodig
- Apps met te veel rechten verwijderd of aangepast
4) Apparaten terugvinden en wissen
- “Find my device” aan
- Mogelijkheid tot remote wipe (wissen) ingesteld
- Back-up van telefoon aan (foto’s/contacten)
5) Gezinsapparaten (kinderen)
- Gezins-/ouderlijk toezicht ingesteld waar passend
- App-downloads met toestemming
- In-app aankopen beveiligd
- Basisgesprek over phishing en codes (phishing herkennen)
Online veiligheid checklist: Smart home & IoT (camera’s, deurbellen, babyfoon)
Slimme apparaten zijn vaak de zwakste schakel. Beveilig ze bewust.
1) Accounts en toegang
- Uniek wachtwoord op smart-home account
- MFA aan waar mogelijk
- Toegang beperkt tot noodzakelijke gezinsleden
- Geen gedeelde logins met “iedereen”
2) Updates en levensduur
- Firmware updates aan (automatisch indien mogelijk)
- Apparaten zonder updates vervangen op termijn
- Standaardwachtwoorden gewijzigd
3) Privacy en instellingen
- Bewegingszones ingesteld (niet te breed)
- Audio/microfoon uit als je het niet nodig hebt
- Cloudopslag bewust gekozen, niet per ongeluk
Let op: camera’s en videodeurbellen raken ook privacy/AVG, zeker als je openbare ruimte filmt. (camerabewaking AVG)
Online veiligheid checklist: Back-ups (de reddingslijn)
Back-ups zijn belangrijk voor:
- ransomware
- kapotte telefoon/laptop
- diefstal
- fouten (per ongeluk verwijderen)
1) 3-2-1 in huiselijke taal
- 3 kopieën: origineel + 2 back-ups
- 2 soorten opslag: cloud + externe schijf
- 1 offline: niet altijd aangesloten
2) Checklist back-up
- Foto’s automatisch geback-upt
- Belangrijke documenten in back-up
- Externe schijf of tweede back-up methode aanwezig
- Hersteltest gedaan (“kan ik terugzetten?”)
Tools als “routines”: dit voorkomt 90% van incidenten
Naast technische instellingen zijn routines super belangrijk.
Routine 1: STOP – CHECK – BEVESTIG (phishing)
- STOP: niet klikken, niet betalen
- CHECK: afzender, urgentie, verwachting
- BEVESTIG: via officiële app of zelf getypt adres (phishing herkennen)
Routine 2: “Geen codes delen”
Geen sms-codes, geen 2FA-codes, geen “bevestig even”.
Routine 3: “E-mail is je sleutel”
Alles begint bij e-mail. Als die veilig is, ben je al halverwege.
Routine 4: “Updates zijn onderhoud”
Plan een vast moment (maandelijks) om router en apparaten te checken.
Wat als je denkt dat je gehackt bent? (snelle stappen)
Hier is een praktische aanpak voor thuis.
Scenario A: Je krijgt inlogmeldingen die je niet herkent
- Wachtwoord wijzigen (uniek)
- MFA aan (als nog niet)
- Overal uitloggen
- Recovery info controleren
- Check mailboxregels / doorsturen
Scenario B: Je bankrekening is verdacht
- Bel je bank via nummer dat je zelf opzoekt
- Blokkeer indien nodig kaarten
- Wijzig wachtwoorden
- Zet transactiemeldingen aan
Scenario C: Je apparaat doet vreemd (pop-ups, traag, apps)
- Update OS/apps
- Verwijder onbekende apps
- Scan met ingebouwde beveiliging
- Overweeg reset als het ernstig voelt (na back-up)
Scenario D: Je hebt geklikt op phishing
- Als je niets invulde: tab sluiten, scan
- Als je wel invulde: direct wachtwoord wijzigen, MFA, sessies uitloggen (phishing herkennen)
Veelgemaakte fouten bij online veiligheid (en oplossingen)
Fout 1: “Ik heb niets te verbergen”
Het gaat niet om “verbergen”, maar om misbruik: geld, identiteitsfraude, stress.
Fout 2: Eén wachtwoord voor alles
Dat maakt een klein lek groot.
Fout 3: Geen MFA
MFA is de grootste winst per minuut die je investeert.
Fout 4: Router vergeten
Router is vaak de oudste en minst onderhouden schakel.
Fout 5: Geen back-up
Back-up is je verzekering tegen digitale rampen. (digitale veiligheid)
Printbare mega-checklist (samenvatting)
Als je één lijst wil om af te vinken:
Accounts
- MFA op e-mail, bank, cloud, socials
- Wachtwoordmanager + unieke wachtwoorden
- Recovery instellingen kloppen
- Onbekende sessies uitgelogd
Wifi/router
- Router admin-wachtwoord gewijzigd
- WPA2/WPA3 aan, sterk wifi-wachtwoord
- Updates/firmware gecheckt
- Gastnetwerk voor bezoekers
- IoT apart netwerk (ideal)
Apparaten
- Updates automatisch aan
- Schermlock + korte auto-lock
- App-permissies opgeschoond
- Find my device + remote wipe
- Gezinsinstellingen voor kinderen
Smart home
- Unieke wachtwoorden en MFA waar mogelijk
- Firmware updates
- Privacy instellingen en zones
- Toegang beperkt
Back-ups
- Foto’s en documenten geback-upt
- Offline kopie of tweede methode
- Hersteltest gedaan
Gedrag
- STOP–CHECK–BEVESTIG routine (phishing herkennen)
- Geen codes delen
- Bij twijfel: eerst bellen/vragen
Samenvatting
Met deze online veiligheid checklist kun je thuis in één of enkele sessies je digitale risico’s sterk verlagen. Begin met:
- MFA op e-mail,
- wachtwoordmanager,
- router beveiliging,
- updates,
- back-ups.
Dat zijn de vijf stappen die het meeste verschil maken. Lees ook: Alles over veiligheid.
Interne vervolgstappen op je site
- Phishing herkennen en voorkomen → Phishing herkennen
- Cyberbeveiliging thuis (gezin & smart home) → Cyberbeveiliging thuis
- Digitale veiligheid (risico’s & basismaatregelen) → Digitale veiligheid
- Datalek melden (AVG) → Datalek melden AVG
Lees ook: Alles over veiligheid.
